ماه: جولای 2026

نسبت قیمت به سود تعدیل‌شده چرخه‌ای شاخص S&P ۵۰۰ یا CAPE، همان معیاری که رابرت شیلر، اقتصاددان برنده نوبل، طراحی کرده، در تابستان ۲۰۲۶ از مرز ۴۰ عبور کرد و به حدود ۴۱٫۷ رسید. برای درک وزن این عدد کافی است بدانیم در تمام تاریخ ثبت‌شده این شاخص، که به دهه ۱۸۸۰ بازمی‌گردد، تنها یک‌بار دیگر از این مرز عبور شده: در آستانه ترکیدن حباب دات‌کام در سال‌های ۱۹۹۹ و ۲۰۰۰. میانگین بلندمدت این نسبت چیزی حدود ۱۷ تا ۱۸ است؛ یعنی بازار امروز آمریکا بیش از دو برابر «قیمت منصفانه» تاریخی‌اش معامله می‌شود.

این تنها زنگ خطر نیست. شاخص دیگری که وارن بافت آن را «بهترین ابزار منفرد برای سنجش ارزش‌گذاری بازار» نامیده (یعنی نسبت کل ارزش بازار سهام آمریکا به تولید ناخالص داخلی) در تابستان ۲۰۲۶ به حدود ۲۳۸ تا ۲۴۰ درصد رسید. برای مقایسه، خودِ بافت گفته بود بازه ۷۵ تا ۹۰ درصد را «معقول» می‌داند و از ۱۲۰ درصد به بالا، نشانه گران‌بودن بازار است. بازار سهام آمریکا اکنون دو برابرِ آن آستانهٔ هشدار قرار دارد. شاید به زودی چیزی بشکند، و آواری فرو بریزد.

ادامه مطلب

هر بار که یک جلسه گفت‌وگو در کنگره آمریکا برگزار می‌شود، یا یک سند طبقه‌بندی‌شده یا شهادت یک افسر سابق اطلاعاتی مثل دیوید گراش منتشر می‌شود، روایت غالب در افکار عمومی همان روایتی است که استیون اسپیلبرگ در دهه هفتاد میلادی با «ارتباط نزدیک از نوع سوم» به تصویر کشید و اکنون، نیم‌قرن بعد، دوباره سراغش رفته است. فیلم تازه او، روز افشا (Disclosure Day)، که جون ۲۰۲۶ روی پرده رفت و امیلی بلانت، جاش اوکانر و کالین فرث را در قامت شخصیت‌های اصلی‌اش دارد، دقیقاً همین وهم را با شعار تبلیغاتی‌اش فریاد می‌زند: «همه‌چیز افشا خواهد شد».

ادامه مطلب

اپل روز جمعه از اوپن‌ای‌آی به اتهام سرقت اسرار تجاری شکایت کرد و این استارت‌آپ هوش مصنوعی و مدیر ارشد سخت‌افزارش را به راه‌اندازیِ یک کارزار هماهنگ برای دزدیدنِ اطلاعاتِ محصولاتِ در دستِ توسعه خود متهم کرد.

بر اساس شکایتی که در دادگاه فدرال منطقه شمالی کالیفرنیا ثبت شده، سازنده آیفون مدعی است اوپن‌ای‌آی کارکنانِ اپل را تشویق کرده اطلاعات، قطعات، نقشه‌ها و دیگر مواد مربوط به محصولاتِ رونمایی‌نشده را در اختیارش بگذارند تا این شرکت مجموعه دستگاه‌های خودش را بسازد. اپل خواستارِ محاکمه با حضورِ هیئت‌منصفه شده و می‌خواهد اوپن‌ای‌آی این اقدام‌ها را متوقف کند، هر چیز محرمانه‌ای را که از راه دزدی به دست آورده و در اختیار دارد از بین ببرد، و محصولاتِ آتی‌اش را چنان بازطراحی کند که هیچ ردی از فناوریِ اپل در آن‌ها نباشد.

اوپن‌ای‌آی این اتهام‌ها را رد کرده است. سخنگوی این شرکتِ مستقر در سان‌فرانسیسکو گفت اوپن‌ای‌آی «هیچ علاقه‌ای به اسرار تجاری شرکت‌های دیگر ندارد» و افزود: «تمرکز ما همچنان بر ساختِ فناوریِ نوآورانه‌ای است که به مردمِ همه‌جا قدرت می‌دهد.»

رئیس سخت‌افزار اوپن‌ای‌آی و طراحِ سابقِ آیفون در کانون پرونده‌اند. اپل می‌گوید بیش از ۴۰۰ نفر از کارکنان سابقش اکنون در این استارت‌آپ کار می‌کنند.
ادامه مطلب

هیچ راه‌حلِ سریع، قطعی و پایداری برای درگیریِ آمریکا و ایران در افق دیده نمی‌شود. آتش‌بسی که با امضای تفاهم‌نامه‌ای ۱۴ماده‌ای جلو رفت، با از سرگیریِ حملات دوباره فروپاشید و چرخهٔ «حمله و مکث» جای آن را گرفت. اما نکتهٔ مهم برای اقتصادِ جهانی این است که مرکزِ ثقلِ خطر، آرام‌آرام از میدانِ نبرد به سیستمِ مالی جهانی منتقل می‌شود. این جنگ، هم‌زمان دو فتیله را روشن کرده است: یک شوک به بازار انرژی و دو شوک به نظامِ مالی که بافت‌هایش بیش از حد کِش‌آمده‌اند. اگر مقابلهٔ نظامی کِش پیدا کند که در این لحظه همهٔ نشانه‌ها همین را می‌گویند، این دو فتیله سرانجام به هم می‌رسند، و آن‌گاه دیگر دربارهٔ تنگهٔ هرمز حرف نخواهیم زد، بلکه دربارهٔ سقوطِ بازارها و اختلال جهانی صحبت خواهیم کرد.
ادامه مطلب

دهم می ۲۰۲۴، مردی ۸۶ ساله در نیویورک درگذشت که بیشتر مردم جهان نامش را نشنیده بودند؛ اما اثر انگشت او روی هر معامله‌ای که امروز در بازارهای مالی جهان انجام می‌شود، روی نقشه‌هایی که از نخستین لحظات کیهان کشیده می‌شود، و روی مسیری که هوش مصنوعی مدرن از آن عبور کرده، دیده می‌شود. جیم سایمونز نه سیاستمدار بود، نه چهره تلویزیونی، و نه حتی، به معنای متعارف، یک «سرمایه‌دار». او ریاضیدانی بود که در جوانی تصمیم گرفت بازارهای مالی را نه به‌عنوان قمارخانه، بلکه به‌عنوان یک مسئله ریاضی حل‌نشده ببیند. نتیجه، سودآورترین ماشین پول‌سازی تاریخ سرمایه‌داری بود: صندوق «مدالیون» در شرکت «رنسانس تکنولوژیز». و بعد، در نیمه دوم زندگی، همان ماشین به بزرگ‌ترین موتور خصوصی تأمین مالی علوم پایه در آمریکا تبدیل شد.

این، پرتره‌ای است از صفر تا صد: از رمزشکستن برای دولت آمریکا در اوج جنگ سرد با شوروی، تا نگارش یک نظریه هندسی که بعدها ستون فقرات نظریه ریسمان شد، تا راه‌اندازی صندوق پوشش‌ریسکی که چهار دهه رکورد بازدهی‌اش را هیچ‌کس نتوانست تکرار کند، تا تأسیس بنیادی که امروز، دو سال پس از مرگ او، همچنان میلیاردها دلار به ریاضیات، نجوم، علوم اعصاب و پژوهش اوتیسم تزریق می‌کند.

این جیم سایمونز است. ریاضیدانی که وال‌استریت را به آزمایشگاه بدل کرد، رکورددارِ پول‌سازی تاریخ شد، و در نیمه دوم عمر ثروتش را وقف کشف رازهای جهان کرد.

ادامه مطلب

برخلاف ایلان ماسک که هر روز میلیون‌ها نفر را با توییت‌هایش می‌آشوبد، یا جف بزوس که راکت‌هایش را زیر نورافکن به آسمان می‌فرستد، پیتر تیِل ترجیح می‌دهد در اتاق‌های دربسته حرف بزند. در سخنرانی‌های خصوصی که رسانه‌ها به آن راه ندارند، در انجمن‌های محرمانه با فهرست اعضای پنهان، و در ذهن کسانی که او پول‌شان داده تا وارد قدرت شوند. با این حال، کمتر چهره‌ای در دو دههٔ گذشته به اندازهٔ این سرمایه‌گذارِ ۵۸ ساله بر معماریِ قدرت، فناوری و سیاست در ایالات متحده اثر گذاشته است.

برای مخاطبی که می‌خواهد بفهمد قدرت در آمریکای امروز چگونه کار می‌کند، شناختِ تیِل یک ضرورت است. ریشه‌هایش، امپراتوری تجاری‌اش، فلسفهٔ شخصی‌اش، شبکهٔ سیاسی‌اش، و چرخش تازه و عجیبی که او را به موعظه دربارهٔ آخرالزمان کشانده است.

مردی که از سایه‌ها، شکلِ آیندهٔ غرب را می‌سازد. از پی‌پال و پالانتیر تا کاخ سفید، و از نظریهٔ رقابت تا موعظه دربارهٔ «دجّال». این پیتر تیِل است.

ادامه مطلب

دوشنبه ۸ تیر ۱۴۰۵، شرکت راکت‌لب (Rocket Lab) اعلام کرد که ایریدیوم کامیونیکیشنز (Iridium Communications)، یکی از قدیمی‌ترین اپراتورهای ماهواره‌ای جهان می‌خرد.

خبر در نگاه نخست یک معامله تجاری ساده به‌نظر می‌رسد؛ یک موشک‌ساز نوظهور، یک اپراتور ماهواره‌ای را تصاحب می‌کند.

اما اگر کمی عقب بایستیم و قاب را بزرگ‌تر کنیم، این معامله نشانه‌ روشنی از تغییری ساختاری در صنعت فضا ست: عصرِ شرکت‌هایی که هم‌زمان موشک می‌سازند، ماهواره می‌سازند، آن‌ها را خودشان به مدار می‌فرستند و سرویس نهایی را هم خودشان به کاربر می‌فروشند.

این راهبرد را یک شرکت پیش از همه در پیش گرفت: اسپیس‌ایکس با سرویس استارلینک. و دقیقاً به همین دلیل است که حرکت امروز راکت‌لب را باید در سایه‌ اسپیس‌ایکس خواند، نه جدا از آن.

ادامه مطلب

شرکتی را تصور کنید که بر پایهٔ یک نگرانی بنا شده است: اینکه فناوری‌ای که خودش می‌سازد می‌تواند بشریت را تهدید کند. حالا همان شرکت، پنج سال پس از تأسیس، با ارزش‌گذاری نزدیک به هزار میلیارد دلار، گران‌ترین استارتاپ هوش مصنوعی جهان شده، پروندهٔ عرضهٔ اولیهٔ سهامش را نزد نهاد بورس آمریکا ثبت کرده، و هم‌زمان ابایی ندارد وارد یک نبرد علنی و بی‌سابقه با وزارت دفاع ایالات متحده شود. نبردی که در آن، دولت آمریکا این شرکت آمریکایی را «خطر زنجیرهٔ تأمین دفاعی» نامیده؛ برچسبی که تا پیش از آن فقط برای شرکت‌هایی مانند هوآوی چین به کار می‌رفت.

این شرکت آنتروپیک (Anthropic) است، سازندهٔ خانوادهٔ مدل‌های هوش مصنوعی کلاد (Claude). داستان آنتروپیک صرفاً داستان یک استارتاپ موفق نیست. داستان یک بحث بنیادین دربارهٔ آینده است: آیا ایمنی، ترمزی بر سر راه پیشرفت هوش مصنوعی است، یا تنها راه بقای انسان‌ها در برابر آن؟ و مهم‌تر از آن برای مخاطب ایرانی و جهانی: شرکتی که فناوری‌اش امروز در شبکه‌های طبقه‌بندی‌شدهٔ نظامی آمریکا، در تحلیل اطلاعاتی و به‌گفتهٔ برخی گزارش‌ها در شناسایی اهداف جنگی به کار می‌رود، چگونه ادعای «ایمنی» و «خیر بشریت» را با این کاربردها آشتی می‌دهد؟

این گزارش، از صفر تا صد، به این شرکت می‌پردازد: از پیدایش آن در دل یک انشعاب اخلاقی، تا فلسفهٔ بنیان‌گذارش، پول‌های نجومی پشت آن، پیوندهایش با ساختار قدرت آمریکا، و جنجال‌هایی که آن را فراگرفته‌اند.

ادامه مطلب

دوازدهم ژوئن ۲۰۲۶، زنگ آغاز معاملات بازار نزدَک با نمادی نواخته شد که تا همین چند سال پیش تصورش هم دشوار بود: SPCX. اسپیس‌ایکس در بزرگ‌ترین عرضهٔ اولیهٔ سهام تاریخ وال‌استریت، حدود ۸۵.۷ میلیارد دلار سرمایه جذب کرد و در همان روز نخست، ارزش بازارش از ۲ تریلیون دلار گذشت، بالاتر از تسلا و در قامت غول‌هایی چون آمازون و مایکروسافت. ایلان ماسک با این عرضه سهام به نخستین «تریلیونر» تاریخ بدل شد و ارزش شرکت در اوج خود در ژوئن، تا حدود ۲.۶ تریلیون دلار بالا رفت. هرچند در روزهای بعد با نوسان شدید عقب نشست.

اما اهمیت این رویداد در اعداد نیست. اهمیتش در چیزی است که سرمایه‌گذاران خریدند: نه صرفاً یک شرکت موشک‌سازی، بلکه ترکیبی از چهار زیرساخت حیاتی قرن بیست‌ویکم زیر یک سقف: پرتاب فضایی، اینترنت ماهواره‌ای، شبکهٔ نظامی مداری، و از فوریهٔ ۲۰۲۶، هوش مصنوعی. برای فهم اینکه چطور یک شرکت به چنین جایگاهی رسید، باید به یک شکست تحقیرآمیز در مسکو بازگردیم.

ادامه مطلب

روی میز کار پالمر لاکی در مقر شرکت آندوریل در کاستامیسای کالیفرنیا، یک تلفن قرمز قرار دارد؛ یک نمونهٔ اوریجینال از تلفن‌های شبکه فرماندهی هسته‌ای آمریکا که روزگاری به پناهگاه‌های زیرزمینی کوه‌های راکی متصل بود. لاکی این تلفن را پیش از تأسیس آندوریل خریده بود، زمانی که هنوز فقط به‌عنوان مخترع هِدسِت واقعیت مجازی آکیولس و مردی که به‌خاطر عقاید سیاسی‌اش از فیس‌بوک اخراج شد، شناخته می‌شد. امروز آن تلفن دیگر یک چیز تزئینی نیست؛ نمادی است از جایگاهی که این کارآفرین ۳۳ ساله در قلب ماشین جنگی آمریکا پیدا کرده است.

آندوریل در ۱۳ می ۲۰۲۶ با جذب ۵ میلیارد دلار سرمایه در دور تأمین مالی سری H، به ارزش‌گذاری ۶۱ میلیارد دلاری رسید، دو برابر ارزش یک سال قبل. درآمد شرکت در سال ۲۰۲۵ به ۲.۲ میلیارد دلار رسید و برای ۲۰۲۶ پیش‌بینی درآمد ۴.۳ میلیارد دلاری را دارد.

در کمتر از یک دهه، شرکتی که با ساخت برج‌های نظارتی برای مرز مکزیک کارش را شروع کرد، حالا در گفتگو با غول‌هایی مثل لاکهید مارتین (Lockheed Martin) و ریتیان (RTX) قرار گرفته و ارتش آمریکا قراردادی ده‌ساله با سقف ۲۰ میلیارد دلار با آن امضا کرده است.

اما اهمیت آندوریل در اعداد نیست. اهمیتش در این است که این شرکت دارد پاسخ آمریکا به یک پرسش وجودی را شکل می‌دهد: در عصری که جنگ اوکراین نشان داد پهپاد هزاردلاری می‌تواند تانک میلیون‌دلاری را نابود کند، ابرقدرتی که سامانه‌های تسلیحاتی‌اش گران، کند و کمیاب‌اند، چگونه باید در برابر چین، کرهٔ شمالی و ایران بازدارندگی ایجاد کند؟

ادامه مطلب