اپل روز جمعه از اوپنایآی به اتهام سرقت اسرار تجاری شکایت کرد و این استارتآپ هوش مصنوعی و مدیر ارشد سختافزارش را به راهاندازیِ یک کارزار هماهنگ برای دزدیدنِ اطلاعاتِ محصولاتِ در دستِ توسعه خود متهم کرد.
بر اساس شکایتی که در دادگاه فدرال منطقه شمالی کالیفرنیا ثبت شده، سازنده آیفون مدعی است اوپنایآی کارکنانِ اپل را تشویق کرده اطلاعات، قطعات، نقشهها و دیگر مواد مربوط به محصولاتِ رونمایینشده را در اختیارش بگذارند تا این شرکت مجموعه دستگاههای خودش را بسازد. اپل خواستارِ محاکمه با حضورِ هیئتمنصفه شده و میخواهد اوپنایآی این اقدامها را متوقف کند، هر چیز محرمانهای را که از راه دزدی به دست آورده و در اختیار دارد از بین ببرد، و محصولاتِ آتیاش را چنان بازطراحی کند که هیچ ردی از فناوریِ اپل در آنها نباشد.
اوپنایآی این اتهامها را رد کرده است. سخنگوی این شرکتِ مستقر در سانفرانسیسکو گفت اوپنایآی «هیچ علاقهای به اسرار تجاری شرکتهای دیگر ندارد» و افزود: «تمرکز ما همچنان بر ساختِ فناوریِ نوآورانهای است که به مردمِ همهجا قدرت میدهد.»
رئیس سختافزار اوپنایآی و طراحِ سابقِ آیفون در کانون پروندهاند. اپل میگوید بیش از ۴۰۰ نفر از کارکنان سابقش اکنون در این استارتآپ کار میکنند.
یک نقصِ فنی، یک لپتاپِ بازنگشته
روایتی که اپل در شکایتِ چهلصفحهایاش پیش میکشد، با یک مهندسِ سختافزارِ آیفون به نام چانگ لیو آغاز میشود. لیو در ژانویه ۲۰۲۶ اپل را ترک کرد و به بخشِ نوپای سختافزارِ اوپنایآی پیوست؛ اما به روایتِ اپل، او با سه چیز رفت: یک مکبوکِ متعلق به شرکت که هرگز پس نداد، رابطهای نزدیک با یکی از کارکنانِ اپل که به فرستادن (لو دادن) اطلاعاتِ داخلی ادامه داد، و مهمتر از همه، آگاهی از یک نقصِ نرمافزاری که به او دسترسیِ مداوم به سرورهای داخلیِ اپل میداد.
اپل مدعی است لیو در پیامی به همکارِ سابقش، آلیسا پنگ، نوشته بود که تازه فهمیده هنوز به فضای ذخیرهسازیِ شبکه دسترسی دارد و این وضعیت «خیلی خندهدار» است. بر اساس شکایت اپل، لیو در طولِ چند هفته و در حالیکه داشت برای اوپنایآی سختافزار طراحی میکرد، دهها فایلِ محرمانه اپل را (شامل ارائههای مهندسی، مشخصاتِ فنی، جزئیاتِ تولید و رویههای آزمایش) مخفیانه دانلود کرد. اپل میگوید وقتی لیو این نقص را کشف کرد، پنگ به کمکش آمد؛ او پاسخ داد «من آمادهام» و در نهایت از طریقِ لپتاپِ خودش اطلاعاتِ بیشتری فراهم کرد. چند ماه بعد، در آوریل، پنگ نیز به بخشِ سختافزارِ روبهرشدِ اوپنایآی پیوست.
اپل این ماجرا را تنها یک نمونه از «تلاشی نظاممند برای بهدستآوردن، نگهداشتن و استفاده» از اطلاعاتِ محرمانهاش توصیف میکند؛ تلاشی که به گفته این شرکت به اوپنایآی کمک میکند تا دو دهه کارِ اپل در ساختِ پرفروشترین کسبوکارِ الکترونیکِ مصرفیِ جهان را بازتولید کند.
الگوی جذب: از «نمایش و توضیح» تا فهرستِ عبور از امنیت
پنگ و لیو تنها دو نفر از گروهی بزرگاند. اپل میگوید بیش از ۴۰۰ نفر از کارکنانِ سابقش اکنون در اوپنایآی کار میکنند؛ کسانی که فرصتِ کار روی نسلِ تازهای از دستگاهها (جایگزینهای احتمالی آیفونِ بیستساله) و بستههای حقوق و سهامی که از اپل سخاوتمندانهتر بود، آنها را جذب اوپنایآی کرد.
بر اساس شکایت، اوپنایآی داوطلبانی را که هنوز در اپل کار میکردند تشویق میکرد پیش از مصاحبه متریالهای محرمانه اپل را مطالعه کنند و بیپروا قطعات و نمونههای اولیه سختافزاری را به جلساتی بیاورند که اوپنایآی آنها را «نمایش و توضیح» نام داده بود. اپل مدعی است این قطعات شامل باتری، صفحهمدارهای کامپیوتری و دیگر اجزا بود. دستِکم یکی از کارمندان وقتِ اپل از این رویه ابراز نگرانی کرده و گفته بود «تعجب کرده که بعضیها [نمونهها را از مقر اپل خارج کرده و به مقر اوپنایآی] آوردهاند» و نمیدانسته «اجازه دارند اینها را از دفتر بیرون ببرند»، که در بسیاری موارد اجازه نداشتند.
اپل میگوید کارکنانی که قصدِ رفتن داشتند از سوی اوپنایآی «فعالانه آموزش داده میشدند» که چگونه خروجشان را مدیریت کنند. به ادعای این شرکت، اوپنایآی به آنها توصیه میکرد کارفرمای بعدیشان را فاش نکنند و راهِ پرهیز از «اخراجِ فوری» را یادشان میداد زیرا اخراج فوری که بلافاصله دسترسیشان به متریال محرمانه اپل را قطع میکرد، و بهجای آنکه دو هفته معمولِ مهلت را داشته باشند و در آن فاصله همچنان به اطلاعاتِ محرمانه اپل دسترسی داشته باشند، مجبور بودند دست خالی خارج شوند. اپل همچنین میگوید تازهواردان تشویق میشدند پیش از استعفا، همچنان اطلاعات را از دستگاههای اپل به ایمیلهای شخصیشان بفرستند، و اوپنایآی «فهرستی که تانگ تهیه کرده بود» را میان آنها پخش میکرد تا از سدِ تیمهای امنیتیِ اپل بگذرند.
مردی در مرکزِ پرونده
آن «تانگ»، تانگ تان است؛ مدیر ارشدِ کنونیِ سختافزارِ اوپنایآی و کسی که اپل او را سازماندهنده این تلاش میداند. تان پیشتر معاونِ طراحیِ محصولِ اپل بود و توسعه آیفون، اپل واچ، ایرپاد و چند محصولِ دیگر را در بخشِ مهندسیِ سختافزار رهبری میکرد. او در طولِ کارنامهای بیستوپنجسالهاش ابتدا طراحیِ نخستین لپتاپهای مک و آیپادها را پیش برد، و سال ۲۰۱۱ سرپرستیِ کلِ تیمِ طراحیِ آیفون را بر عهده گرفت و سپس طراحیِ اپل واچ را هدایت کرد. یکی از همکارانِ سابقش در توصیفِ او به بلومبرگ گفته، تان همیشه «خیلی نزدیک به خورشید پرواز میکرد» و کسی بود که «سریع حرکت میکرد، بیملاحظه بازی میکرد و چیزها را میشکست».
تان اواخرِ ۲۰۲۳ به مدیرانش گفت که اپل را ترک میکند. در حرکتی کمسابقه، اپل به او اجازه داد تا فوریه ۲۰۲۴ بماند و انتقال رهبری تیمش را مدیریت کند، زیرا بخشِ سختافزار نیاز به چیدمان جدید داشت. اما پشتِصحنه، تان همانموقع کارِ مشترکش با جانی آیو، طراحِ افسانهای و رئیسِ سابقِ طراحیِ اپل، و سم آلتمن، مدیرعاملِ اوپنایآی، را آغاز کرده بود؛ آنها روی پروژهای بلندپروازانه برای ساختنِ نسل تازهای از دستگاههای هوش مصنوعی کار میکردند و هدف این بود که روزی بتواند خودِ آیفون را به چالش کشید و این بازار چندصد میلیارد دلاری را از چنگ اپل در آورد.
اپل میگوید، تان مصاحبههای شغلی را به جلساتِ جمعآوریِ اطلاعات درباره محصولاتِ آتیِ اپل بدل کرده بود. در یک نمونه، به روایتِ شکایت، کارمندی تنها چند ساعت پیش از مصاحبه با اوپنایآی، اطلاعاتی درباره یک پروژه اپل را به دست آورد و سپس در جلسه، تان درباره همان پروژه اطلاعاتِ بیشتری خواست. اپل میگوید این «به یک الگوی جاافتاده تبدیل شده بود».
۶٫۵ میلیارد دلار برای io، و نامهای غایب در شکایت
تان در ۲۰۲۴ برای تاسیس استارتآپی سختافزاری به نام io Products اپل را ترک کرد؛ استارتآپی که سالِ گذشته اوپنایآی آن را به بهای ۶٫۵ میلیارد دلار خرید. همبنیانگذارانِ دیگرِ io عبارت بودند از جانی آیو، اِوِنز هنکی (جانشینِ آیو در رأسِ طراحیِ صنعتیِ اپل) و اسکات کنون (مدیرِ سابقِ تولید که در ۲۰۱۰ اپل را ترک کرده بود). نامِ آیو و هنکی در شکایت نیامده و اپل آنها را به تخلف متهم نکرده است.
اوپنایآی میلیاردها دلار صرفِ تلاشِ سختافزاریاش کرده و بهسوی عرضه اولیه سهام خود در بازار بورس میتازد؛ اما به گفته افرادِ آگاه، در زمانِ خریدِ io این شرکت جز مفاهیم و نمونههای اولیه چیزِ چندانی برای نشاندادن نداشته و هنوز درگیرِ رسیدن به یک راهبردِ مناسب برای محصولاتش بود. به گفته همین افراد، اوپنایآی اکنون روی یک فُرم جدید از محصولات دیجیتال کار میکند که قابلیت به چالش کشیدن تلفن هوشمند را دارد، هرچند نخستین محصولش ممکن است چیزی بسیار سادهتر باشد؛ از ایرباد و عینکِ هوشمند گرفته تا بلندگوهای مجهز به هوش مصنوعی. اپل نیز در حالِ توسعه رده تازهای از دستگاههای خانگی، ایرپادهای دوربیندار، عینک هوشمند و دیگر گجتهای پوشیدنی است.
تازهترین نمونه این جذبِ نیرو در ماهِ ژوئن رخ داد، وقتی اوپنایآی رئیسِ بخشِ عینکِ هوشمندِ اپل، پاول مید، را جذب کرد. به گفته افرادِ آگاه، اپل بلافاصله و بدون فرصتِ دوره انتقال، مید را از شرکت کنار گذاشت.
از رفاقت تا رقابت
این نزاعِ حقوقی چرخشی چشمگیر برای دو شرکتی است که سالهای اخیر به شراکت نزدیک شده بودند. اوپنایآی فناوریِ حیاتیای را به پلتفرمِ «هوشِ اپل» و دستیارِ صوتیِ سیری داده بود. این همکاری دو سال پیش و در کنفرانس توسعهدهندگانِ اپل اعلام شد، در حالی که سم آلتمن در میانِ تماشاگران نشسته بود و کریگ فدریگی، مسئولِ نرمافزارِ اپل، از این استارتآپ بهعنوانِ «پیشگام و پیشتازِ بازارِ» هوش مصنوعی یاد کرد. بر پایه این توافق، کاربران میتوانستند نتایجِ چتجیپیتی را درونِ سیری ببینند و از این فناوری برای تولیدِ متن و تحلیلِ اشیای پیرامون استفاده کنند؛ این همکاری بعدها به کاربردهای دیگری نظیر تولیدِ تصویر و تحلیلِ محتوای صفحه هم گسترش یافت.
اما تنشها در طولِ سالِ گذشته بالا گرفت، و پیوستن جانی آیو به اوپنایآی آن را تشدید کرد. رابطه پیرامونِ چتجیپیتی در سیری نیز رو به تیرگی رفت. بلومبرگ پیشتر گزارش داده بود که اوپنایآی خود گزینههای حقوقیاش علیه اپل را بررسی میکرده و به گفته افرادِ آگاه، بهدلیلِ آنکه منافعِ موردِ انتظارش از این شراکت محقق نشده بود، حتی به فرستادنِ اخطارِ نقضِ قرارداد فکر میکرد.
این پرونده همچنین از رابطه پرتنشِ تانگ تان با جان ترنوس، رئیسِ سابقِ او و مدیرعاملِ آتیِ اپل، پرده برمیدارد. بیشترِ نیروهایی که اوپنایآی از اپل جذب کرد، از بخشِ مهندسیِ سختافزارِ زیرِنظرِ ترنوس بودند و برخی طراحان در سال ۲۰۲۱ برای تصدیِ بالاترین جایگاهِ سختافزاری از تان در برابرِ ترنوس حمایت کرده بودند.
آنچه پیش رو است
اپل میگوید پیش از طرحِ شکایت کوشیده اختلاف را بیرون از دادگاه حل کند و در فوریه با اوپنایآی تماس گرفته و از نگرانیاش درباره راهیافتنِ اطلاعاتِ محرمانه به این شرکت خبر داده و خواسته موضوع را بررسی و متوقف کند؛ اما به گفتهٔ اپل، پاسخی دریافت نکرده است. این شرکت در بیانیهای اعلام کرد «شواهدِ قابلِتوجهی به دست آمده که نشان میدهد افراد شاغل در اوپنایآی اطلاعاتِ سرّی و محرمانه ما درباره فناوریها، فرآیندها و محصولاتِ رونمایینشده را بهناروا بردهاند».
لحنِ شکایت جایی به اوج میرسد که اپل مینویسد در همه سطوح، از کارکنانِ فنی تا مدیرِ ارشدِ سختافزار و در هماهنگی با شرکای تجاری، اوپنایآی مشغولِ دزدیدنِ اسرارِ تجاری و اطلاعاتِ محرمانه این شرکت بوده و در نتیجه، کسبوکارِ نوپای سختافزاریِ اوپنایآی اکنون بر «بنیانی بسیار لرزان» ایستاده است که «تا مغزِ استخوان پوسیده» است.
تان و دیگر کارکنانِ اوپنایآی که در شکایت نام برده شدهاند، به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ ندادهاند. به نظر قطی میرسد که در ماهها و سالهای پیشرو این پرونده حقوقی به یکی از نقاط کانونی اخبار در دنیای فناوری بدل شود.